Lại nói tới Trần Ngạn, từ ngày được thả ra thì lo xong đám tang cho Thanh Linh, Ngạn chỉ ở trong phòng luyện đánh cờ và đọc sách, không bước chân ra khỏi, cũng không hỏi han bất kì việc gì ở bên ngoài.
Ngạn cứ thế tự chơi cờ một mình, đi quân cả hai bên, rồi lại ngẫm nghĩ. Chơi chán lại nghỉ ngơi, ăn uống, rồi lại xóa đi chơi ván mới.
Bên cạnh Ngạn lúc nào cũng có Đột Quyết đứng hầu, nó cũng hay đi ra bên ngoài lo lắng các việc, nhiều lần cũng muốn nói cho Ngạn biết về tình hình bên ngoài, nhưng Ngạn không có ý hỏi tới nên nó cũng chẳng có cơ hội nói.
Mãi tới mấy ngày trời, Ngạn cũng không nói gì cả.
Hôm đó Ngạn xóa bàn cờ đi, lập một bàn mới, Đột Quyết chịu hết nổi mới hỏi:
- Cậu cả chơi cờ thế này thì có nghĩa lý gì? Sao không rủ ai đó mà chơi cùng cho vui.
Ngạn lúc này mới bắt đầu nói chuyện. Cậu nói:
- Trong phủ này chẳng ai có thể chơi cờ được với ta cả. Chúng chưa đi ta đã biết hết nước của chúng. Thà ta tự chơi với bản thân mình còn hơn.
Đột Quyết ngó nghiêng bàn cờ rồi nói:
- Nguyệt Nhi bên phủ đại phu nhân chơi cờ giỏi lắm, nhưng mà dạo này Nguyệt Nhi nhiều việc, chắc không có thời gian chơi cờ. Ngày sau thiên hạ thái bình, cậu rủ Nguyệt Nhi chơi thử xem thế nào.
Trần Ngạn hỏi:
- Ông từng thấy Xuân Nguyệt chơi cờ rồi à?
Đột Quyết nói:
- Ngày trước Nguyệt Nhi hay chơi cờ với Trịnh phu nhân ở trong căn nhà tranh, tôi có thấy vài lần.
Ngạn hỏi:
- Cô Nguyệt chơi giỏi lắm sao?
Đột Quyết gãi đầu nói:
- Thì tôi nghe Trịnh phu nhân khen thế, chứ tôi có biết chơi cờ đâu, cũng có thấy Nguyệt Nhi chơi với ai khác đâu mà biết giỏi hay không? Hình như từ khi Trịnh phu nhân mất, Nguyệt Nhi không còn chơi cờ nữa.
Trần Ngạn trầm ngâm không nói gì. Đột Quyết lại nói:
- Thế cờ này chơi ra làm sao? Nếu cậu chơi một mình buồn thì bày cho tôi chơi cùng cho vui.
Ngạn cười đáp:
- Chơi một mình không buồn. Nhưng nếu ngươi muốn biết, ta sẽ dạy cho.
Đoạn ung dung mà giảng cho quỷ nghe về thuật chơi cờ. Ngạn nói:
- Cờ ta đang chơi đây ảo diệu vô cùng. Về bàn cờ, thì bàn cờ hình vuông, có mười chín đường ngang dọc giao nhau, tạo thành ba trăm sáu mươi mốt giao điểm tượng trưng cho các ngày trong một năm âm lịch. Trên bàn có 9 chấm đen gọi là sao, sao chính giữa gọi là Thiên Nguyên, chỉ nơi trung tâm của vũ trụ này. Về quân cờ, thì quân cờ có hai màu đen và trắng, tượng trưng cho âm dương trong vũ trụ, tượng trưng cho nhật quang và nguyệt quang, tượng trưng cho đàn ông và đàn bà, tượng trưng cho tài văn và tài võ. Mỗi quân cờ là một chiến binh, các quân cờ cạnh nhau tạo thành quân đội, quanh các quân cờ tỏa ra khí, quân đội càng lớn, khí đó càng nhiều. Nếu muốn vây bắt một nhóm quân, phải triệt hết khí của nó đi. Nhóm quân bị chết sẽ bị nhấc ra, phần trống nhóm quân để lại gọi là đất. Bản chất của trò chơi là xem bên nào chiếm được nhiều đất hơn, ví như hai quốc gia đánh nhau giành lãnh thổ, bên này phải cố lấy đất của bên kia, bên kia phải cố giữ đất của mình cho không rơi vào tay giặc. Luật nghe thì chỉ đơn giản có thế, nhưng về thực tế thì phức tạp hơn nữa. Khi bắt đầu từ một bàn cờ trống, hai bên luân phiên đặt quân trắng và đen vào, tạo thành quân đội bảo vệ, tạo thành hào sâu lũy cao che chắn cho đất của mình, và ăn lấn đất của đối phương. Khi vùng đất của một bên đã được định thành, mà bên kia vẫn muốn lấy, thì cho quân nhảy vào đó, gọi là biệt kích. Quân biệt kích đó cũng ví như gián điệp của một nước trà trộn vào nước kia, nếu nó sống được, tất lấy được đất về cho chủ. Nếu nó chết đi, thì chủ lại bị hao binh. Các đám đất được nối chắc khi tạo thành mắt trời (thiên nhãn), nhưng mắt cũng có mắt thật mắt giả. Khi một nước tạo ra mắt trời, nhằm khẳng định đất ấy không thể bị chiếm, tuy nhiên mắt đó vẫn có thể bị phá dần đi bởi quân biệt kích nhảy vào, khi một nước có đất rồi, lại muốn bắt thêm tù binh và giết quân của đối phương, thì lại tạo ra "mắt giả", cốt để cho đối phương nhìn thấy mắt giả đó tưởng là thật mà nhảy vào chiếm, khi đó thì bắt gọn tất cả, đó gọi là "bẫy". Nếu quốc gia kia không cảnh giác mà cho quân nhảy vào nơi có bẫy, tất tổn tướng hao binh, mà không làm gì được kẻ thù cả. Bản chất trò chơi là chiếm đất, nhưng kì thực là đọc được suy nghĩ của đối phương.
Ngạn nói xong, ngừng lại một hơi nhìn Đột Quyết, hỏi:
- Ông có hiểu không?
Đột Quyết gãi đầu nói:
- Cũng... hơi hơi hiểu.
Ngạn nói:
- Có cần tôi nói lại không?
Đột Quyết lắc đầu nguầy nguậy đáp:
- Không cần, không cần. Nghe cậu nói thế thì cờ này cũng giống việc chiến trận nhỉ?
Ngạn gật đầu đáp:
- Đúng thế. Người cầm quân giỏi, tất cầm binh giỏi, suy nghĩ sâu xa.
Đột Quyết nói:
- Nhưng cũng chỉ là một bàn cờ mà thôi. Có người đánh cả mấy chục năm, nước đi nào cũng thuộc hết, khi đó thì bằng nhau cả à?
Ngạn phá lên cười nói:
- Trong thiên địa này không thể có hai ván cờ giống hệt nhau. Dù muôn vạn năm sau người người cùng chơi, cũng không thể chơi hết các nước đi của nó. Có kẻ chơi đã lâu năm, nhưng cũng chẳng thắng được kẻ mới chỉ chơi cờ đâu. Như cha ta dạy cờ này cho ta, nhưng mới chơi vài hôm, ta đã thắng cha rồi. Sau này có các thầy tới dạy, ta đều lần lượt đánh thắng họ, như thế tỏ rõ rằng người chơi lâu hơn chưa chắc đã giỏi hơn, kinh nghiệm chỉ giúp họ lâu thua hơn mà thôi.
Đột Quyết nói:
- Nếu thế thì thật là bất công. Kẻ chơi lâu cũng chẳng bằng kẻ có khiếu.
Ngạn nói:
- Phải, cuộc đời vốn bất công như thế đấy.
Đột Quyết lắc đầu gạt đi ngay:
- Không phải như thế đâu! Nguyệt Nhi luôn nói đạo trời công minh lắm, Nguyệt Nhi luôn muốn cố giành sự công bằng cho thiên hạ này, để những người nghèo cũng được bình đẳng với những người giàu, những kẻ có tội phải chịu tội và không có ai bị hàm oan cả. Đó cũng là ý chí xây dựng lên Thiên Gia Môn mà Nguyệt Nhi truyền cho thiếu chủ.
Trần Ngạn nói:
- Ông cũng nghĩ thế sao?
Đột Quyết đáp:
- Tất nhiên là như thế. Nguyệt Nhi không bao giờ nói gì sai.
Trần Ngạn nghe thế thì trầm ngâm suy nghĩ.
Xuân Nguyệt muốn xây dựng lên một Thiên Gia Môn như thế sao? Nhưng nếu cứ ôm ấp và đi theo lý tưởng đó, thì là chống lại với thực tại trong nhân thế, nếu như thế làm sao mà có thể bền vững được? Tất rồi phải chuốc lấy tai ương mà thôi.
Ngạn lại ôn tồn nói cho Đột Quyết hiểu:
- Ông nghe đây. Các ông đều là quỷ thần, xưa nay chỉ có Nguyệt Nhi lắng nghe và thấu hiểu các ông, cho nên trong lòng các ông lúc nào cũng chỉ có Nguyệt Nhi mà thôi. Tuy nhiên ông nên biết, Nguyệt Nhi tuy giỏi thật đấy, nhưng người trong thiên hạ có bản lĩnh thì cũng rất nhiều, núi này cao còn có núi khác cao hơn, làm gì có ai dám tự nhận mình là người giỏi nhất thiên hạ? Ngay tới cả thiên tử cũng còn cần phải có các gián nghị đại phu, chuyên lo việc can gián. Nguyệt Nhi có bằng được thiên tử hay không? Thiên Gia Môn có bằng được thiên hạ hay không?
Đột Quyết nói:
- Cậu bảo Nguyệt Nhi nói sai, vậy theo cậu thế nào mới đúng?
Ngạn nói:
- Ví như việc chơi cờ giữa người chơi nhiều năm và người có năng khiếu vậy. Có những thứ phải là bản năng, là ý mệnh của trời, dù con người có cố gắng nỗ lực tới đâu đi chăng nữa, cũng không thể mạnh bằng, đó là sự thực phải biết lấy thì mới thành danh và tồn tại trong thiên hạ này được. Có những kẻ nỗ lực làm việc, cũng chẳng chỉn chu được việc bằng kẻ khác làm qua quít cho xong. Có những kẻ cống hiến cả đời, bày bao quyết sách cho chủ, cũng chẳng được tin dùng bằng kẻ chỉ nói một câu vào khi quan trọng, vậy nên trong thiên hạ này mới có kẻ giàu người nghèo, kẻ sang người kém, đó là do thực lực và bản năng của họ không đồng đều. Có những kẻ nỗ lực cả đời cũng chẳng đủ ăn, có những kẻ chỉ làm qua loa thì cũng ấm no vinh hiển, có kẻ học mãi chẳng đỗ, có kẻ biếng nhác lại làm thầy. Tuy nghe thì bất công nhưng đó là sự thực trong nhân thế, phải nên biết như thế mà từ đó tôi luyện cho cái "khí", cái "thần" của mình, cứ ngấm ngầm tu dưỡng đừng sân si với bên ngoài, đừng đòi hỏi tới công bằng tuyệt đối. Còn kẻ không biết tới quy luật như thế mà cứ đòi hỏi phải có sự công bằng tuyệt đối thì dễ sinh ra bất mãn, tị công với người khác. Thấy kẻ khác làm không bằng mình mà được đối đãi hơn mình thì chán nản thời cuộc, sinh ra cáu bẳn, thiếu đi chuyên tâm. Từ tâm sinh ra tướng, từ tướng cải sang vận, từ vận đổi cả mệnh, rồi cuối cùng chẳng làm nên trò trống gì. Kẻ từ tôi luyện mà giỏi lên, được gọi là nhân tài, nhưng kẻ được trời phú cho, được gọi là thiên tài. Kẻ thiên tài lại còn tôi luyện mà giỏi lên thêm nữa, thì những kẻ nhân tài vốn chẳng có cách nào mà bằng được, phải nên biết chấp nhận như thế mà làm đúng bổn phận, chức trách của mình thì mới xây dựng thiên hạ phồn vinh được. Con người ai cũng nỗ lực, nhưng bản tính trời phú, xã hội phân công, ai có chức phận của người đó, nên làm tốt thì hơn là cứ một mực muốn cho được công bình.
Đột Quyết nghe thế thì vỡ lẽ ra, quỳ phục xuống mà lạy Ngạn.