Lệnh hầu Trần Phi Long mất được ba ngày thì phủ phát tang và dán cáo phó khắp nơi, việc tang sẽ diễn ra trong vòng bốn mươi chín ngày. Trong bốn mươi chín ngày ấy, đặc biệt mời một trăm linh tám vị sư làm lễ "Đại bi sám" ở nhà đại sảnh để siêu độ vong hồn của lệnh hầu. Lại đặt riêng một đàn tràng trong vườn hương, mời chín mươi chín vị đạo sĩ, làm lễ giải oan rửa tội trong vòng mười chín ngày. Bấy giờ xếp linh cữu đặt ở chính phủ. Trước linh bàn thờ có năm mươi vị cao tăng, năm mươi vị đạo sĩ lập đàn đối nhau, cứ bảy ngày thì các vị này làm lễ một lần cho tới hết bốn mươi chín ngày. Như thế mới là đúng đạo lễ cho hàng người cao quý, phủ Minh Cảnh cũng theo hàng lễ ấy để làm. ... Nguyễn Tử Du và Xuân Nguyệt cùng về tới phủ Minh Cảnh đã thấy cờ trắng treo khắp trong ngoài, kèn trống ngợp cả khắp nơi, người vào phủ đi nườm nượp, cả khứa cả hầu đến cỡ hàng ngàn, thế nhưng lề thói lộn xộn chẳng ra đâu vào đâu, cứ như đi ngoài chợ. Nói cười dung tục, người sang đến thì không có người tiếp, có cả bọn vô lại lẻn lợi dụng đi vào mà kiếm miếng ăn nữa. Tử Du thấy cảnh đó, bực bội quay sang nói với Xuân Nguyệt: - Sao mà đến nỗi hèn thế này? Phủ cả ngàn người, đàn bà tới vài trăm mà không ai lo nổi việc sao? Xuân Nguyệt đáp: - Vũ Thư là hạng đàn bà mà việc của đàn bà thì chẳng lo, cứ thích lo việc đàn ông. Con Thu Lan là thứ vô dụng, bao năm qua dạy ra rặt một lũ người hầu ngu dốt, tới khi có việc rồi mới lòi ra thế này, chẳng ra làm sao cả. Ta nhắm mắt làm ngơ, mau dẫn thiếu chủ vào quan mà chịu tang cho êm việc. Tử Du cho làm phải, thế là vội sai người vào trình kiến. Các bọn nô hầu ra tiếp ngay, tới lạy tạ rối rít rồi vội dẫn đoàn người đi từ chùa Minh Cảnh vào trong làm các việc thay y phục và dẫn tới nơi để linh. Tử Du giữ viên quan quản gia của phủ lại hỏi: - Này ông quản gia, quân sư đâu? Lệnh bà đâu? Đại thiếu chủ về mà sao không ai ra đón là ý gì? Hay các ông không báo tin? Viên quản gia nói: - Lạy tướng quân, tôi đâu dám không báo tin? Nhưng việc tang sự lộn xộn xin tướng quân chớ chấp. Nay nhị thiếu chủ đang chầu bên quan, đại phu nhân và quân sư đều đang tiếp các quan quyền, các ông lớn đến từ kinh thành. Tôi có vào báo nhưng quân sư nói tướng quân cứ như phép lệ mà làm, rồi trình diện sau. Nói rồi sợ hãi tất tưởi bỏ đi ngay, Tử Du nổi giận định túm lại mà hỏi cho ra nhưng Xuân Nguyệt can lại nói: - Lo cho thiếu chủ tròn đạo hiếu đã, hơi đâu đi tranh cãi. Tử Du lại thôi. Bấy giờ cả đoàn cùng đi thay y phục rồi tới nơi hương đường đặt bài vị. Đến nơi rồi thì thấy Minh Cảnh hầu là Trần Phi Cát chầu ở giữa hương đường, mặc áo tang phục, đầu treo dải băng. Hầu bấy giờ mới lên bốn tuổi, hẵng nào đã biết cái gì? Chỉ ngồi chơi mấy thứ đồ chơi vớ vẩn, có hai bà vú lo bế hai bên. Quan khách đi vào có hai viên quan quản gia và ba viên thư mục lo thay cho lệnh hầu mà đón tiếp, tạ lễ. Quan khách thấy thế đều ngao ngán, cũng vội vàng làm lễ cho xong mà chóng ra đi. Tử Du bước vào hương đường nước mắt đã tuôn như mưa rơi, đoạn tiến lại ôm chầm lấy linh cữu mà khóc lóc rất thảm thiết. Các quan hầu, gia nhân, tướng quân và quan khách thấy Du khóc cho chủ như thế thì đều thương cảm. Xuân Nguyệt vốn chẳng có tình cảm gì với cựu lệnh hầu, nhưng thích khóc là khóc được ngay. Nguyệt lim dim đôi mắt, miệng nhẩm chú lầm rầm, tức thì nước mắt rơi như mưa tuôn, ngã vật vã ra mà kêu gào, khóc méo cả miệng, ai nấy đều khen là con hầu trung thành. Chỉ riêng có Trần Minh là không khóc lóc gì, chỉ cúi lạy ba lạy, thắp hương xong thì đi lại nơi chủ phúng. Bấy giờ Phi Cát đang ngồi ở đó cùng hai bà vú, thấy Trần Minh đi tới chỗ mình, Phi Cát thấy lạ nheo mắt lên mà nhìn. Hai bà vú vội lạy, các quan phụ cũng bước lại cúi chào, Trần Minh nói: - Đây là em tôi chăng? Bọn hầu cùng lạy đáp: - Dạ phải, là nhị thiếu chủ đấy ạ. Trần Minh nói: - Gọi thiếu chủ là sai, các ông các bà phải gọi là lệnh hầu mới đúng. Về sau nó là chủ của phủ này. Nói rồi bước lại xoa đầu Trần Phi Cát, bọn gia nhân thấy thế đều cúi đầu, lấm lét nhìn nhau. Trần Minh cúi xuống hỏi: - Có biết ta không? Trần Phi Cát nói: - Ông là ai thế? Trần Minh nói: - Ta là anh mày đây. Phi Cát đáp: - Phải con bà hồ ly đấy ư? Trần Minh im lặng đứng thẳng lên, nhìn bọn người hầu nói: - Thằng bé con bốn tuổi mà học nói được lời đó, là ai dạy nó? Bọn hầu thấy đôi mắt Trần Minh đỏ kè lên, đều sợ tái xanh mặt, cúi gằm hết xuống không dám nói câu gì. Trần Minh trỏ tay các quan nha lại, quát: - Nói, là ai dạy nó thế? Tiếng Minh vang như sấm dậy, tức thì trong hương đường đều im bặt tiếng, cả Tử Du và Xuân Nguyệt đều nín khóc sợ hãi mà nhìn. Tử Kỳ bước lại nói nhỏ vào tai Trần Minh: - Thưa thiếu chủ, việc đó hãy để sau rồi truy cứu. Đây là nơi người chết đang hẵng nằm. Trần Minh nghe thế mới thôi. ... Lại nói Vũ Thư chỉ một mực lo cho việc tiếp sứ của triều đình, việc sắp đặt quan hệ với các quan lại trong triều gần xa tới viếng và việc tiếp đón các tướng quân giữ các đất hiểm dưới quyền lệnh hầu nhằm để củng cố quyền cho con nuôi và quyền của mình, không để ý gì tới chuyện nghi lễ đám tang cả. Thư giao toàn quyển cho con hầu thân cận là Thu Lan lo toan cả. Bấy giờ việc đó chẳng có ai quản, Thu Lan chi tiền bạc tha hồ phung phí để sắm sửa các thứ và mời ăn quan khách và cai quản cả tới thảy gần ba trăm người hầu trong phủ cho việc tiếp đón. Nhưng tuy giữ ngôi tổng quản, xong Thu Lan chẳng phải người được giáo dục đàng hoàng và được đào tạo cho việc đó, nó chỉ xuất thân từ hàng con bần con ở, nhờ vào việc nịnh hót đưa tin mà thành được ngồi vào ghế cao, đâm ra lóng ngóng chẳng lo được việc gì cả. Người hầu thì số người lộn xộn, đồ đạc nhiều bạt ngàn thì mất mát, lại không có người chuyên trách công việc, hay đùn lẫn cho nhau. Việc tiêu dùng thông qua nhiều người nhiều ý, chi tiêu dùng phi phạm, chi bừa lĩnh bậy, cắt bớt cắt xén. Trách nhiệm của bọn hầu dưới quyền cũng không phân biệt lớn nhỏ. Người thì vất vả, người thì nhàn rỗi không đều. Công việc không được phân chia, đứa đang đi bưng ống lại bị gọi ra đi chợ, đứa đang hầu kiệu lại sai vô bếp coi, đứa được cậu ấm này sai làm việc này, làm chưa kịp xong lại bị cô tiểu thư kia gọi đi việc nọ, đâm ra nháo nhào hết cả lên. Người trong nhà cũng ỷ thế ngông ngược, ai thân với bọn Vũ Thư, Hồ Xuyên, hoặc có quan hệ họ hàng qua lại, đều tác oai tác quái. Bọn con hầu kẻ chợ được mua về đều phải nhún mình chịu nhục cho êm chuyện. Bấy giờ đều y như Xuân Nguyệt đoán biết, việc đón tiếp khách khứa vớ vẩn, lề thói chẳng ra đâu vào đâu, quan khách tới dự tang đều xôn xao cả, có người chê trách một phủ lớn như Minh Cảnh mà việc tang lộn xộn chẳng ra làm sao. Lời nói tới tai, Thu Lan nghe thì sợ trong lòng, nếu Vũ Thư mà biết hẳn là trách tội. Đang chẳng biết làm sao thì lại có tin Trần đại thiếu chủ từ chùa Phù Vân trở về chịu tang cha, Thu Lan lấy làm mừng, nói với bọn hầu: - Chúng bay đều lũ vô dụng, chẳng đứa nào lo liệu được việc gì. Lần này thiếu chủ về tới, họa chăng Xuân Nguyệt có cùng về thì lo việc mới xong. Bèn cho người đi nghe ngóng, biết Xuân Nguyệt cũng cùng về với thiếu chủ và đang làm lễ ở hương đường thì mừng lắm, cho người tới gọi đến ngay. Gia nhân tới hương đường thì cùng gặp cả ở đó, chúng vào diện kiến Trần Minh rồi cho gọi riêng Xuân Nguyệt ra ngay. Tử Du băn khoăn nhìn Xuân Nguyệt, lại thêm cả phần lo lắng, nhưng Xuân Nguyệt chỉ mỉm cười gật đầu, rồi rời hương đường đi theo người hầu tới diện kiến Thu Lan. Chị em gặp nhau mừng rỡ nắm tay nắm chân mà khóc như rất thân tình, hỏi han qua loa các việc xã giao. Lan nói: - Mấy năm qua em đi hầu thiếu chủ ở nơi cửa phật môn, để mình chị trong phủ buồn chán nhớ nhung, ăn cũng chẳng thiết. Nay em về rồi chị làm mừng lắm, chị em lại có nhau. Xuân Nguyệt cũng cười nhã nhặn đáp lại: - Nguyệt cũng nhớ chị lắm, chị vẫn mạnh giỏi chứ? Thu Lan cười nói: - Chị vẫn khỏe, nhưng đã già đi thấy rõ. Chị lấy làm lạ rằng năm nay Nguyệt nhi đã cũng gần bốn mươi rồi, ở chùa hẳn là ăn ở cũng thiếu thốn hơn ở phủ ta chứ? Cớ sao mà nhìn cứ như trẻ mãi thế? Quả đúng là như thế thật, Thu Lan lúc ấy tuổi ba chín, có một đứa con gái tuổi hai mươi. Còn Xuân Nguyệt lúc đó đã ba mươi sáu tuổi, mà chỉ trông như con gái Thu Lan. Xuân Nguyệt đáp: - Do ở nơi phật môn, gần khí thanh tịnh, được cái sự mát lành của trời đất vạn vật hòa hợp vào thân, nên là được như thế. Dịp nào hẵng xong công việc lo toan, em dẫn chị lên chùa ở một đôi năm cho biết cảnh núi non, lại dưỡng thần dưỡng sắc được. Thu Lan phẩy tay nói: - Chị mà ở mấy cái xó chùa chiền đó một ngày thôi là phát khùng lên chịu sao nổi? Mà với cả công việc thì biết chừng nào lo toan mới xong cho được. Hẵng nhân tiện em nói đến công việc, chị cũng có việc muốn nhờ cậy ở em đây.