Đại bàng nghe Trần Minh giảng xong về một điều như thế, không khỏi kinh ngạc, lại hỏi: - Do đâu mà chú hiểu biết nhiều như thế? Con người đều biết điều đó hay sao? Trần Minh nói: - Tôi không biết. Tôi chỉ biết ở trong chùa này, thầy dạy như thế. Tôi và các bạn học của tôi đều biết thế cả. Đại bàng gật gù nói: - Đại đạo ở đây thực là sâu màu, tôi tu ở đây là đúng lắm. Thế chú tiểu cho hỏi thêm một câu nữa. Nếu do mười hai nhân duyên đó mà con người cứ thế trả nợ đồng lần, chết rồi lại sinh, sinh rồi tạo nghiệp, có nghiệp rồi chết, cứ vậy mãi thì người hẵng là người, thú hẵng là thú, làm sao để thú như tôi thành người được? Trần Minh đáp: - Ông nói phải lắm, mười hai nhân duyên cứ thế nối nhau tạo thành vòng tròn bánh xe, nhưng vẫn có thể can thiệp từ ngoài vào được. Tôi nói để ông hay một điều, trong nhân gian này hình thành từ phép đối xứng, có đàn ông phải có đàn bà, có âm phải có dương, có vào được phải có ra được. Như ông nói, vòng tròn mười hai nhân duyên không vào được nổi, thì tất chẳng ra được. Mà nếu không ra được, thì người mãi là người, làm gì có ai thoát ra mà thành phật nữa? Đại bàng hiểu ý, mừng rỡ kêu lớn lên: - Vậy như chú nói, thì có thể chen vào được, vậy xin chú chỉ cách cho tôi vào mười hai nhân duyên đó để được làm người. Trần Minh cười tinh ranh, đáp: - Nãy giờ tôi trả lời ông đã ba câu. Giờ ông xin tôi chỉ cách, thế có chịu nhận tôi làm thầy không thì tôi mới dạy chứ? Đại bàng cười lớn lên khùng khục, nói: - Chú tiểu thật linh lợi. Vậy được, tôi tôn chú làm thầy, chú dạy tôi được không? Trần Minh bấy giờ mới nói: - Ông nghe đây, trong thập nhị nhân duyên, có làm ba pháp. Pháp quá khứ tạo nghiệp, ta chẳng thể thay đổi, pháp vị lai hướng nghiệp, ta đang đi hướng tới, cũng chẳng thể thay đổi, ta chỉ có thể thay đổi can thiệp vào các pháp hiện tại. Việc nghiệp ông ra sao, trong vị lai ông gánh như thế. Để trong vị lai ông tu thành người, tất trong hiện thời ông phải đi đường cho đúng, ông tu các việc của người tu, ông làm các việc của người làm, từ đó mà can thiệp vào nghiệp vị lai của ông được ngay thôi. Có năm thứ thọ khổ của người đang trong hiện thời phải chịu, ông cũng nên biết mà chịu nó, rồi chế át đi nó, thì sẽ được như người vậy. Năm thứ đó là thức, danh sắc, lục nhập, xúc và thọ, nếu chế ngự được chúng cả, thì việc tu của ông thành. Khi thành người rồi, ông có thể dùng thân người mà tìm lẽ sống. Đại bàng nói: - Năm thứ thọ khổ đó, tôi còn không nhận ra được, làm thế nào tôi chế áp được? Trần Minh nói: - Vì loài thú không tự nhận ra được, nên mới cần phải có người giỏi mà đi theo, nương tựa vào người mà từ từ nhận ra. Người chỉ cho gì, thì biết thế ấy, dựa vào đó mà tu vậy. Đại bàng nói: - Ai là người biết được cách chế áp đó mà tôi đi theo đây? Trần Minh nói: - Tôi hỏi ông rằng: Vì cớ gì thầy tôi nói chuyện với ông đã nhiều mà không giải đáp câu hỏi của ông? Và vì cớ gì mà lâu nay ngoài thầy tôi ra, ông không nói chuyện với sư tăng trong chùa, sao hôm nay lại nói chuyện với tôi? Đại bàng nói: - Việc đó tôi không biết, tôi thấy là thích hợp nên nói thì nói. Trần Minh nói: - Không phải ngẫu nhiên mà lại như thế. Thầy tôi không trả lời cho ông về thập nhị nhân duyên, vì thầy tôi biết nhân duyên của ông chưa tới. Ông nói chuyện với tôi, vì tôi có cái nhân duyên mà ông cần. Cổ nhân thường dạy rằng: đồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu, nếu ông không cách cảm được điều đó, chẳng gì thôi thúc ông nói chuyện với tôi, không sớm không muộn, mà vào ngay lúc này cả. Tôi chính là người ông nên đi theo đấy. Đại bàng nghe tới đó thì nhìn lại Trần Minh. Người ấy đứng ở bên dưới nhìn lên, mặc áo lam chàm nhà chùa, chân đi dép gai, tay đeo tràng hạt, hai tay chắp lấy. Khuôn mặt Trần Minh tròn trịa, làn da trắng hồng, đầu cạo trọc lốc, ánh mắt sáng trong như vì tinh tú, miệng nở tươi như hoa buổi sáng, môi khẽ mỉm cười, toàn khuôn mặt đều toát lên vẻ minh mẫn, trong sáng, vui tươi vô cùng. Đại bàng bấy giờ vỡ lẽ ra, đập cánh bay vụt xuống dưới, đoạn thu cánh cúi đầu, quỳ phục trước mặt Trần Minh mà rằng: - Xem chừng tôi đã tìm được lẽ sống. Xin cho tôi đi theo với. Trần Minh bấy giờ vẫn vẻ tươi vui, cười mà nói: - Được, ông đã muốn biết được bí mật quyết yếu sâu xa của đạo, do đó mà tôn tôi làm thầy. Vậy thì từ giờ Trần Minh này là chủ nhân của ông. Tôi ở chùa này thì ông cũng ở, tôi đi khỏi đây thì ông cũng đi. Tôi sai khiến gì, ông làm theo đó. Ông đã nhớ hay chưa? Đại bàng cúi đầu lĩnh mệnh, đoạn lại đập cánh bay vút lên trên không rồi vụt đi mất. Vậy mới biết rằng tuổi đời tuy còn nhỏ, nhưng thiếu chủ đã sớm bộc lộ ra đại thượng căn, và biết khéo dùng thượng căn cùng với tri thức đó mà thu phục phổ độ cho tới cả hàng quỷ thần vậy. ... Trần Minh đem việc con đại bàng nói lại với Diệu Lan, Diệu Lan hỏi: - Đại bàng là nòi dã thú, trên không trung thì nó làm vua, loài điểu hung ác ăn thịt mà sống, nay nó biết đạo mà đến chùa nghe kinh như thế là phước lành của nó, nhưng cũng chỉ nên như thế mà thôi, do đó mà thầy ta mới cứ để kệ nó như thế. Anh đã cạo đầu thọ giới, nên buông hết việc thế gian, trong chùa chẳng có việc gì dùng tới loài ác điểu như thế, anh còn nhận nó đi theo để làm gì? Trần Minh nói: - Sống trong thiên hạ muốn thành đại sự không thể làm một mình. Cần có sức của bậc dị nhân dị thú cùng theo mới thành được. Diệu Lan lại hỏi: - Đại sự của anh là gì? Trần Minh đáp: - Nam nhi chí ở bốn phương. Phải làm nên nghiệp bá vương thì mới không hổ thẹn việc sống trong trời đất. Tôi muốn người nghèo đều có cơm ăn, thiên hạ ở cảnh thái bình, cướp bóc không thể tung hoành, quan quân chẳng thể nhiễu sách. Diệu Lan đem việc đó vào một dịp khác, nói lại với thầy. Sư Phù Vân nghe xong câu chuyện chỉ thở dài nói: - Đứa bé này sinh ra tay đã có chữ ấn truyền, miệng đã ngậm thẻ bài, có lắm điềm quỷ dị. Giờ thiếu niên đã thế, lớn thêm vài tuổi nữa tất thành đứa chẳng chịu an phận, rồi chùa này cũng không giữ được. Diệu Lan hỏi: - Thầy tinh thông tướng số, xin hỏi sau này số phận của nhị ca ra sao? Sư Phù Vân nói: - Hoặc nên vinh hiển trên đời, hoặc một kiếp lênh đênh sương gió. Mệnh của người như thế là ở trời định, việc mắt con người không nhìn ra được cũng chẳng nên bàn tới. Số phận mỗi người đều do tạo hóa sắp đặt mà thành, nay nên chờ tạo hóa phân giải. Chỉ trong một vài năm nữa thầy về với đất, con là người thân cận của nó tất nó dỗ cho đi theo. Khi đó nhớ lời ân sư dạy con hôm nay. Việc binh nghiệp lập thân trên đời này, phận nữ nhi đã nhìn thấy được cội giác, không nên can dự vào làm chi. Gửi thân liễu theo người không an phận, tất chịu thiệt họa đủ đường. Diệu Lan nghe ghi nhớ lấy hết lời thầy dặn, từ dạo đó cũng ít thân cận với Trần Minh. ... Một năm sau sư Phù Vân trở bệnh đau nặng, bấy giờ tuổi cũng đã cao, biết là không qua khỏi, bèn truyền người đánh tin đi khắp chốn tìm đại đệ tử là Thi An trở về, rồi cùng gọi hết các học trò từ phương xa và các thiền khách về chùa mà căn dặn việc sau. Nguyễn Tử Du và Xuân Nguyệt cũng cùng lên chùa túc trực trong những ngày đó, luôn chầu bên giường để chờ nghe phán truyền về vận mệnh sau này, sư nói với họ: - Dương mạng tôi đến đây là hết. Chùa này về sau giao cho Thi An. Các vị đều biết Thi An cả, nó vốn có mệnh cao, lại giác ngộ đạo lớn, tuy nhiên tính tình từ nhỏ phóng túng, cứ hay đi đây đó, chẳng thích quản chuyện quyền pháp. Ngày sau nó lên rồi, bất nhất ở trên chùa này không có ai lo cho việc của thiếu chủ nữa, nếu có việc biến sự trong phủ xảy ra, các vị nên tự liệu tính lấy. Xuân Nguyệt nói: - Việc đó rồi cũng chẳng còn xa. Tôi đã dùng phép cầu sinh của Minh Nguyệt Vũ, làm lễ cúng cầu ở trên hạn định cho trong mười hai năm. Nay đã là năm thứ mười một, chỉ sang năm trong phủ Minh Cảnh phát đại tang, tất thiếu chủ bị sao sát tinh chiếu vào. Đại sư là người tinh thông các pháp, hẳn cũng biết tôi đang nói tới điều gì. Chúng tôi ở đây hôm nay, xin hỏi ý kiến đại sư về việc đó. Sư Phù Vân nói: - Vạn nhất có biến xảy ra, hãy mang thiếu chủ đi về hướng bắc mới được toàn mạng. Còn việc lập thân ngày sau, bần tăng chẳng dám bàn. Cả hai đều hiểu ý, gật đầu lui trở ra. Hai ngày sau sư Thi An về tới nơi, vào thăm ân sư, hai người trò chuyện tâm tình một đêm, tới sáng hôm sau thì sư Phù Vân tịch, núi Yên Tử phát đại tang trong nước. Việc tang sự bấy giờ rất to, từ thiên triều cho tới hệ thống các chùa lớn nhỏ đều có người tới lo việc tang ấy. Sau khi việc tang xong, sư Thi An lĩnh ấn trụ trì, lo các việc của tang, tới khi xong xuôi thì sư gọi ba học trò cũ của thầy Phù Vân là Tử Kỳ, Trần Minh và Diệu Lan tới nói: - Trong năm sau, các em mỗi người mỗi nẻo, không còn ở bên nhau nữa. Các em nên tính việc cho mình, riêng em Diệu Lan hãy cạo tóc mà giữ giới. Rồi sư gặp Nguyễn Tử Du và Xuân Nguyệt, nói: - Các người thân đều có mệnh, việc các người ở lại chùa này làm xấu đi việc tu tập của bổn tự, nhưng thầy ta vì thương mến cái tình đối với Trịnh phu nhân mà giữ các người bấy lâu nay. Nay thầy ta mất rồi, các người cũng nên liệu đường mà đi đi. Thế rồi sư lo hết các việc bàn giao, bài trí, sắp xếp lại chùa cho đâu ra đó cả, xong hết bốn mươi chín ngày của thầy Phù Vân, sư trao quyền lại cho một người đệ tử tạm trông coi việc của chùa, sau đó lại lặng lẽ khoác tay nải ra đi, đi đâu thì chẳng rõ. Tử Du và Xuân Nguyệt nghe lời sư truyền, biết rõ ý sư muốn đuổi, rồi đều lấy làm lo trong lòng. Họ cũng dần tính tới việc đưa thiếu chủ đi khỏi.