Khương Lăng tháo chiếc kẹp tóc ngọc trai đang kẹp mái xuống, lấy thêm một chiếc chìa khóa, đặt cả hai trước mặt Ứng Tùng Mậu: "Phó đội Ứng, phiền anh xác nhận giúp: là chìa khóa hay kẹp tóc?" Ứng Tùng Mậu nghiêng đầu nhìn cô một cái. Khương Lăng để tóc ngắn ngang tai, khi tháo kẹp xuống phần mái dày phủ kín trán, che đi đôi mày đậm nét đầy khí khái, ánh mắt sáng rực cũng bị khuất dưới tóc, trông chẳng khác gì một cô gái nhỏ ngoan hiền, thanh tú nhà bên. Vẫn còn là một cô bé, vậy mà đã có thể độc lập chỉ huy phân tích vụ án. Rốt cuộc là môi trường như thế nào mới có thể bồi dưỡng nên một người như Khương Lăng, bình tĩnh, thông minh đến vậy? Ứng Tùng Mậu cầm lấy chìa khóa và kẹp tóc trên bàn: "Có xe đạp không?" "Có!" Lưu Hạo Nhiên lập tức đứng dậy: "Xe đạp để ở nhà xe sau, tôi đi dắt lên." Phòng điều tra án ở tầng hai, điều đó chẳng cản nổi nhiệt huyết phá án của Lưu Hạo Nhiên. Anh nhanh chóng xách hẳn một chiếc xe đạp Phượng Hoàng lên lầu. Ứng Tùng Mậu đưa chìa khóa và kẹp tóc lại cho Khương Lăng: "Em làm đi." Anh có sức tay lớn, nên để người nhỏ con như Khương Lăng làm sẽ chính xác hơn. Khương Lăng không từ chối, cố gắng mô phỏng lực tay của một cô bé để cào lên tay lái. Ứng Tùng Mậu cầm kính lúp, cẩn thận quan sát vết xước mới tạo ra, rồi so sánh với ảnh chụp vật chứng. Mọi người tò mò vây lại quanh hai người họ, chăm chú theo dõi từng cử động. "Tiểu Khương, em vẫn dùng nhiều lực quá, nhẹ tay thôi, đừng dùng cổ tay nhiều." "Thế nào rồi? Có phát hiện gì không?" "Nếu xác định được công cụ gây án thì lại thêm được một đầu mối nữa." Dù mọi người bàn tán rôm rả, Ứng Tùng Mậu vẫn tập trung cao độ, hoàn toàn không bị ảnh hưởng. "Chìa khóa dày hơn, để lại vết xước mảnh và nông, không giống." "Đuôi kẹp tóc có góc vuông, dẹt và nhọn, vết xước khớp hoàn toàn với ảnh chụp." Lời vừa dứt, cả phòng liền reo lên: "Tốt quá rồi!" "Có khả năng cao là phụ nữ làm đấy, đàn ông ai lại dùng kẹp tóc?" "Dựa vào chiều cao và lực, khả năng là cô bé càng cao hơn nữa." Ứng Tùng Mậu không bị làn sóng vui mừng ấy ảnh hưởng, vẫn bình thản ngồi lại ghế, nói với Khương Lăng: "Mời mọi người tiếp tục thảo luận đi." Khương Lăng bước đến bảng đen, đứng thẳng người, ánh mắt điềm tĩnh: "Được, hiện tại chúng ta đã xác định được công cụ gây án, khu vực sinh sống của nghi phạm, đồng thời qua giám định vật chứng đã có được suy đoán sơ bộ về giới tính và vóc dáng của nghi phạm. Tiếp theo, chúng ta sẽ phân tích động cơ phạm tội." Khương Lăng cầm một viên phấn đỏ, viết lên bảng dòng chữ: "Động cơ phạm tội." "Chuông xe đạp có kích thước nhỏ, giá trị thấp. Việc kẻ phạm tội lấy trộm nó, lại còn trộm đến 11 lần, khả năng chỉ xoay quanh vài kiểu tâm lý sau." "Thứ nhất, vì tiền. Chuông xe đạp nguyên bản bằng đồng có giá khoảng 15–30 tệ, được xem là một nguồn thu nhập." "Thứ hai, để trả thù. Kẻ gây án có thể từng bị bạo hành hoặc tổn thương, mà hung khí gây thương tổn có thể là chuông xe đạp, hoặc người gây ra tổn thương có liên quan đến chuông xe. Vì thế kẻ đó ăn trộm chuông như một cách giải tỏa tâm lý." "Thứ ba..." Lý Chấn Lương nghe tới đây thì không nhịn được giơ tay phát biểu: "Có thể nào là do trẻ con nghịch ngợm hoặc tò mò không?" Khương Lăng đáp: "Nếu là trẻ con nghịch ngợm hoặc tò mò thì hành vi thường mang tính ngẫu nhiên. Vụ này là tội phạm liên hoàn, đã hình thành thói quen nhất định, tuyệt đối không thể là hành vi ngẫu nhiên do tò mò hay nghịch ngợm." Lý Chấn Lương ngẫm nghĩ rồi gật đầu: "Cũng đúng. Vậy tiếp đi, thứ ba là gì?" Khương Lăng không hề cảm thấy bị làm phiền vì bị ngắt lời, thảo luận vụ án vốn dĩ cần mọi người đưa ra nhiều góc nhìn, càng sôi nổi càng tốt. "Được, em nói tiếp. Thứ ba là chứng trộm cắp, tức tật ăn cắp. Kẻ phạm tội từng chịu tổn thương tâm lý từ nhỏ, dùng hành vi trộm cắp để giải tỏa cảm xúc. Đây là một loại bệnh lý tâm lý. Đối tượng thường lấy trộm những đồ vật nhỏ khó phát hiện như bút máy, gôm, kẹp tóc, v. v." Những năm 90 là thời kỳ cải cách mở cửa ngày càng sâu rộng, cơ hội ở khắp nơi, người người vùi đầu kiếm tiền, mấy ai có thời gian quan tâm đến sức khỏe tâm lý? Chu Vĩ cảm thán: "Chứng trộm cắp à? Đây là lần đầu tôi nghe đến đấy. Tôi bắt nhiều kẻ trộm rồi, toàn là mấy đứa lười biếng ham ăn, chưa từng nghe ai bị bệnh tâm thần gì cả." Lưu Hạo Nhiên bên cạnh nói: "Kẻ trộm bình thường là vì tiền, còn mắc chứng trộm cắp là để bù đắp tâm lý, hai loại khác nhau." Chu Vĩ "ồ" một tiếng. Dồn dập quá nhiều kiến thức vào đầu, Chu Vĩ thấy hai bên thái dương mình bắt đầu nhức nhối. Anh không học bài bản, làm cảnh sát hoàn toàn dựa vào kinh nghiệm. Nhưng anh biết phân tích động cơ phạm tội mà Khương Lăng đưa ra rất hữu ích, vì thế chăm chú nghe giảng, thỉnh thoảng còn ghi chép vài dòng. Đang viết thì Chu Vĩ chợt nhớ ra điều gì, ngẩng đầu hỏi: "Tiểu Khương, vừa nãy chẳng phải mình đang nói hiện trường vụ án đầu tiên cách nhà máy khăn lông quá xa, không phù hợp với nguyên tắc thoải mái mà em nói sao? Giờ lại chuyển sang phân tích động cơ làm gì?" Khương Lăng mỉm cười: "Câu hỏi hay. Tiếp theo chúng ta sẽ kết hợp ba động cơ phạm tội này với vấn đề vừa rồi, để tiến hành phác họa chân dung tâm lý của kẻ phạm tội."... Tác giả có lời muốn nói: Nội dung về lý thuyết hình sự trong chương này khá chuyên môn, mình xin trích dẫn tài liệu tham khảo, bày tỏ lòng kính trọng với các chuyên gia nghiên cứu về chân dung tâm lý tội phạm! Trần Văn Cao - Luận bàn về chân dung tâm lý tội phạm, Tạp chí Nghiên cứu Tội phạm, 2013 Khang Kiệt - Vấn đề và đối sách trong ứng dụng chân dung tâm lý tội phạm, Tạp chí Học viện Cảnh sát Vũ trang Trung Quốc, 2016 Khang Kiệt ＆ Bàng Tinh Tinh - Ứng dụng chân dung tâm lý trong công tác phòng ngừa tội phạm, Tạp chí Học viện Cảnh sát Hình sự Trung Quốc, 2018 Lại Kế - Tái diễn giải nguyên lý chân dung tâm lý tội phạm, Tạp chí Học viện Cảnh sát Tứ Xuyên, 2015 Lý Mân Cẩn - Phòng chống tội phạm từ con người làm gốc, Diễn đàn Tội phạm học (Tập 3) Lữ Vân Bình - Một số suy nghĩ về vấn đề cơ bản trong chân dung tâm lý tội phạm, Tạp chí Học viện Cảnh sát Vân Nam, 2004 Lữ Vân Bình - Lộ trình kỹ thuật của chân dung tâm lý tội phạm, Tạp chí Trường Cao đẳng Công an Hồ Nam, 2008 Trương Khải ＆ Mã Hồng Bình - Ứng dụng chân dung tâm lý tội phạm trong điều tra án mạng, Tạp chí Học viện Cảnh sát Hồ Bắc, 2015 Trương Nhược Long, Nhạc Phong, Trương Tú Đình - Tổng quan nghiên cứu chân dung tâm lý tội phạm của FBI, Tạp chí Học viện Cảnh sát Liêu Ninh, 2011