Khương Lăng vươn tay, dọn sạch mặt bàn trước mặt, chừa lại một khoảng rộng, bắt đầu phân công. "Lương Tử, giúp em lấy bản đồ khu vực về." "Hạo Nhiên, anh có đầy đủ hồ sơ các vụ mất chuông xe đạp phải không? Mang hết qua đây." "Đại Vĩ, đẩy bảng di động lại đây, anh phụ trách ghi chép." Cả ba người bị cô huy động, dù trên lý thì Khương Lăng là người ít tuổi và vào ngành sau cùng, vốn không đến lượt cô chỉ huy. Song mọi người vui vẻ phối hợp, chẳng chút khó chịu. Trước kia Khương Lăng toàn gọi họ là "công an Lý","công an Lưu","công an Chu". Giờ gọi "Lương Tử","Hạo Nhiên","Đại Vĩ" gần gũi hẳn. Chứng tỏ cô đã thật sự xem họ là người một nhà. Khương Lăng dù nhỏ tuổi, nhưng năng lực chuyên môn vượt trội, bản đánh giá tâm lý của cô được lãnh đạo cục khen ngợi, tổ kỹ thuật lấy đó làm mẫu. Vừa nhận vụ đầu tiên đã được thưởng công trạng. Nghe theo cô, chắc chắn không sai. Trong lòng ba người vừa nghĩ vừa nhanh chóng làm theo. Lý Chấn Lương lấy bản đồ khu Đông Yến Thành, ghim chặt lên bảng. Lưu Hạo Nhiên ôm một xấp hồ sơ báo án dày cộp về, đặt lên bàn làm việc của Khương Lăng. Chu Vĩ cầm phấn đứng trước bảng, nghiêm túc hỏi: "Tiểu Khương, em bảo anh ghi gì nào?" Bảng đen hình vuông, phần lớn đã bị bản đồ che mất, chỉ còn để trống một phần ba. Chu Vĩ cầm viên phấn, mắt dán vào khoảng trống ấy như chiến sĩ sắp bước ra trận. Khương Lăng khẽ gật đầu: "Hạo Nhiên, anh sắp xếp hồ sơ theo trình tự thời gian. Lương Tử, anh đọc thời gian và địa điểm từng vụ cho Đại Vĩ ghi lại." Ba người đồng thanh "Rõ!", lập tức bắt tay vào việc. Chẳng bao lâu sau, trên bảng đã ghi 12 thời gian gây án, trên bản đồ cũng đánh dấu 12 vòng tròn đỏ, tượng trưng cho địa điểm xảy ra vụ trộm. Khương Lăng nói: "Những vụ liên hoàn kiểu này do tội phạm gây án lặp đi lặp lại hình thành thói quen hành vi. Vụ ăn cắp chuông xe đạp không có chứng cứ hiện trường, nhưng vẫn có thể phân tích từ không gian và thời gian để phán đoán thông tin về đối tượng." Vừa nói, cô vừa bước đến trước bảng, chỉ vào 12 mốc thời gian mà Chu Vĩ ghi lại: "Mọi người thấy gì không?" Lưu Hạo Nhiên, người theo vụ án này, nhanh chóng phát hiện quy luật: "Chủ yếu rơi vào khoảng trước 8 giờ sáng và sau 6 giờ tối." Khương Lăng gật đầu: "Đúng. Bây giờ hãy xem các vụ án xảy ra vào thứ mấy." Lưu Hạo Nhiên sáng mắt lên: "Toàn chủ nhật và thứ hai!" Khương Lăng hỏi: "Điều đó cho thấy gì?" Lưu Hạo Nhiên nhíu mày nghĩ ngợi. Chu Vĩ nhanh chóng lên tiếng: "Khu này có nhiều nhà máy quốc doanh, có khi kẻ trộm là công nhân trong nhà máy? Người này tranh thủ trộm chuông trên đường đi làm và tan ca." 8 giờ sáng, 6 giờ tối, đúng thời gian đi làm và tan ca của công nhân xí nghiệp quốc doanh. Lưu Hạo Nhiên được gợi ý cũng nhanh chóng bổ sung: "Chủ nhật nghỉ ngơi, đến thứ hai tinh thần sảng khoái nên hắn chọn hôm đó ra tay." Lý Chấn Lương mới gia nhập tổ án, thấy mọi người thảo luận sôi nổi hăng hái hẳn, đầu óc xoay rất nhanh: "Có khả năng hung thủ là học sinh không? Gần đây có trường học, vào học lúc 8 giờ, tan học 5 giờ, có hôm phải trực nhật nên về muộn tới 6 giờ. Trên đường đi học hoặc về, rảnh rỗi nghịch ngợm trộm chuông cũng hợp lý mà." Câu này vừa dứt, Lưu Hạo Nhiên và Chu Vĩ đồng loạt gật đầu: "Đúng đúng! Lương Tử nói đúng, chuông xe không đáng tiền, rất có khả năng trẻ con quậy phá vì vui." Khương Lăng kết luận: "Ừ, công nhân hay học sinh đều có thể là nghi phạm. Tiếp theo, chúng ta xem xét các địa điểm xảy ra án." Mọi người nhìn theo ngón tay của Khương Lăng, chăm chú quan sát 12 vòng tròn đỏ được khoanh lại bằng bút lông đỏ trên bản đồ, mọi người rơi vào trầm ngâm suy nghĩ. Các điểm xảy ra vụ án khá rải rác, Chu Vĩ đã cẩn thận đánh số thứ tự bên cạnh từng vòng tròn để biểu thị trình tự xảy ra các vụ việc. Vụ mới nhất xảy ra ở chợ Hồng Tinh, còn vụ đầu tiên thì ở khu tập thể Nhà máy Dệt. Ngoài ra còn có trước cửa tiệm tạp hóa ở giao lộ Đại lộ Công nhân, đường Quang Minh, cạnh phòng nồi hơi của nhà máy cơ khí... Những vòng tròn đỏ rải rác trên bản đồ, trông qua tưởng chừng rất hỗn loạn, không theo quy luật gì, liệu có thể phân tích ra được điều gì từ đây không? Khương Lăng không hối thúc ai cả. Trong lòng cô đã có đáp án, cô không thể nói thẳng ra. Khương Lăng tốt nghiệp đại học chuyên ngành tâm lý tội phạm, trí nhớ rất tốt và có nền tảng chuyên môn vững vàng. Công việc của cô là quản lý hồ sơ trong nhà giam, không phải ra ngoài làm hiện trường nên có rất nhiều thời gian đọc sách chuyên ngành. Tuy không học lên thạc sĩ hay tiến sĩ, nhưng về lý thuyết trong đánh giá và phác họa tâm lý tội phạm, cô còn giỏi hơn cả nhiều chuyên gia. Để phá vụ trộm chuông xe đạp này, kỹ thuật phác họa tâm lý tội phạm rất thích hợp. Tiếc là năm nay mới là 1993. ngành này vẫn chưa phát triển ở trong nước, phải đến năm 2004 giới học thuật mới thống nhất tên gọi, đến năm 2007 Hiệp hội Tâm lý Tội phạm học mới được thành lập. Việc đưa kỹ thuật tâm lý tội phạm tiên tiến vào điều tra hình sự là một thử thách lớn đối với Khương Lăng. Cô cần một trận chiến để nổi danh. * Giáo sư Lý Mai Cận của Đại học Công an Nhân dân Trung Quốc trong bài viết "Bản chất và giá trị của phác họa tâm lý tội phạm trong điều tra" từng chỉ ra: "Phác họa tâm lý tội phạm là quá trình phân tích hành vi, động cơ, quá trình tâm lý và đặc điểm tâm lý của nghi phạm chưa rõ danh tính dựa trên các manh mối có được trong giai đoạn điều tra, từ đó mô tả đặc trưng tâm lý và chân dung sơ bộ của nghi phạm bằng văn bản."