Lương Quảng cùng Lý Phương dắt con đại hắc mã, dưới sự dẫn đường của gã gia nhân trên đỉnh núi, lần đầu tiên sải bước trên con đường lát đá rộng rãi quanh núi để trở về nhà. Dọc đường đi, Lý Phương hưng phấn nhảy nhót trên những phiến đá lát đường: "Năm xưa xây dựng con đường này, lão tử cũng từng góp công góp sức, ít nhất cũng phải cõng vài chục phiến đá từ trên núi xuống... Thế mà cho đến tận hôm nay, lão tử mới lần đầu tiên được đặt cả hai chân lên con đường rộng thênh thang này!" Lương Quảng cười nói: "Chờ khi cữu phụ được ghi danh vào hộ tịch, trở thành bộ khúc, thì có thể giống như đám thân tộc kia, quang minh chính đại đi lại trên con đường này để lên xuống núi." Lý Phương cười ha hả, nhưng ngay sau đó lại lắc đầu: "Ta có được sống trong đại trạch viện trên đỉnh núi đâu, cùng lắm thì sau này mỗi lần Thiếu quân truyền gọi đi lại thuận tiện hơn một chút, thực ra cũng chẳng có tác dụng gì lớn!" Lời tuy nói thế, nhưng Lương Quảng vẫn có thể nhìn ra, Lý Phương đối với việc mình sắp được ghi danh vào hộ tịch, trở thành bộ khúc vô cùng mong đợi và tự hào. Gã lương dân tương lai của nước Tần, Lý Phương, lúc này vui sướng như một đứa trẻ nặng gần hai trăm cân, bước chân nhẹ bẫng, trong miệng nghêu ngao hát một khúc dân ca có phần suồng sã: "Từ nay ta là người nhà thanh bạch, nhà ai có cô nương xinh đẹp thì lên giường chung đôi, sinh đứa con thơ đề danh Hiếu liêm, con cháu từ nay không làm nô, quyết không làm nô..." Đi trên con đường rộng rãi quanh núi để xuống núi, chỉ một đặc quyền nhỏ nhoi, tầm thường này thôi cũng đủ để phân định rạch ròi giữa hai quần thể lớn trong Lương Viên: bộ khúc đã được ghi danh vào hộ tịch và đám đồng bộc thuộc gia tịch. Hạng trước là người nhà thanh bạch, nếu chịu khó cộng thêm chút cơ duyên tốt, trở thành tiểu địa chủ thì có thể bảo đảm cả đời cơm áo không lo. Hạng sau là tôi tớ mang thân phận tiện tịch, đời đời kiếp kiếp làm trâu làm ngựa cho gia chủ. Gặp được gia chủ nhân nghĩa thì ngày tháng trôi qua còn dễ thở một chút. Nhằm phải gia chủ tàn bạo thì mạng người chẳng khác nào súc vật. Từ thân phận tiện tịch chuyển sang lương dân, được thu nạp vào dân tịch, đối với đám đồng nô ở tầng đáy xã hội mà nói, độ khó có khác nào vượt qua lạch trời. Lý Phương chinh chiến ở Hà Tây hơn mười năm, nhận được không ít ban thưởng, thế nhưng vẫn không đổi lại được một cơ hội ghi danh vào hộ tịch. Tổ phụ của Lương Quảng là Lương Sĩ Ngũ, cùng phụ thân Lương Tăng Bảo hai đời chém giết trên sa trường, mới từ thân phận nông nô của tông tộc thăng lên làm đồng bộc thuộc gia tịch. Đến thế hệ của hắn, nhờ vào công lao chém chết thủ lĩnh phản quân Bành Lãi Đại Vương, hộ vệ chủ mẫu thoát hiểm, mới rốt cuộc đổi lấy được cơ hội ghi danh vào hộ tịch. Sự gian nan, trắc trở trong đó, qua đó có thể thấy được một hai. Thời đại sụp đổ và tăm tối này, sự kìm kẹp, áp bách và nô dịch con người đã đến mức không thể nào tệ hơn được nữa. Cũng khó trách hậu thế có học giả nhận định rằng, thời kỳ Lưỡng Tấn Nam Bắc triều chính là sự thụt lùi của xã hội từ chế độ phong kiến trở lại chế độ nô lệ. Mấy kẻ nghiệt chướng nhà Tư Mã gây họa, từ đó dẫn đến phản ứng dây chuyền, kéo theo toàn bộ nền văn minh Hoa Hạ rơi xuống vực sâu tăm tối. Vui mừng một hồi, Lý Phương lại quay sang oán trách: "Được ghi danh vào hộ tịch cố nhiên là chuyện tốt bằng trời, nhưng ngươi cũng không nên vui mừng đến lú lẫn đầu óc, lại đi nài nỉ Thiếu quân ban con đại hắc mã này cho ngươi!" Lương Quảng nói: "Nếu ta không ra tay, con hắc mã kia e là khó thoát khỏi đồ đao. Ngựa này thần tuấn như thế, lại đang độ tráng niên, nếu bị đem đi lột da rút gân thì chẳng phải quá đáng tiếc sao?" Lý Phương liếc mắt nhìn gã gia nhân dẫn đường cách đó không xa, đè thấp giọng nói: "Thiếu quân hao tổn bao nhiêu tâm tư và sức lực cũng không thuần phục nổi con hắc mã này. Ngươi vừa ra tay, loáng cái đã thu phục được nó, chẳng phải là đang vỗ mặt Thiếu quân, khiến ngài ấy khó xử sao?" Lương Quảng lắc đầu: "Loáng cái thì không đến mức, ta cũng phải tốn không ít công sức, giằng co năm lần bảy lượt mới được đấy chứ!" Lý Phương trợn mắt: "Tiểu tử ngươi làm Thiếu quân mất hết thể diện, thế mà vẫn còn tâm trí để đùa giỡn sao?" Lương Quảng cười cười: "Chỉ là một con ngựa mà thôi, độ lượng của Thiếu quân chắc không đến mức hẹp hòi như thế đâu!" "Ngươi thật là..." Lý Phương lắc đầu: "Nếu ngươi là con em quan lại, tử đệ sĩ tộc, hay cho dù chỉ là xuất thân từ một tiểu soái người Đê hay người Khương, thì chuyện ngày hôm nay cũng không đến mức quá nghiêm trọng. Nhưng ngươi chỉ là con nối dõi của hạng đồng bộc! Đã vậy lại còn dũng mãnh phi thường, hào sảng phóng khoáng, bao nhiêu danh tiếng đều chiếm hết, ngươi bảo chủ nhân người ta phải nghĩ thế nào?"