Sáng sớm tinh mơ, bên ngoài mưa lất phất rơi, nước nhỏ tí tách xuống mái hiên, gió mang theo hơi lạnh len lỏi khắp nơi. Bà cụ Triệu làm tạp vụ trong bếp ăn tập thể, phải đi làm sớm hơn công nhân một tiếng. Một số công nhân ăn sáng tại bếp nên tạp vụ như bà ta cũng phải có mặt trước để chuẩn bị. Được cái tan ca sớm hơn một chút, nhưng nghĩ đến chuyện phải dậy từ lúc gà chưa gáy, bà ta đã thấy bực cả người. Lúc này, bà ta đang lục tục mặc quần áo, nét mặt hậm hực. Cả đời quen ngủ nướng, giờ bị ép dậy sớm, nghĩ đi nghĩ lại càng thấy tức. Hay là bảo con dâu đi làm thay, thế thì bà ta lại được ngủ thêm một lát nữa. Sơ suất quá! Trần Thanh Dư xoay người, mắt lim dim nhưng đã mở ra, giọng còn chút buồn ngủ, mềm nhũn hỏi: "Bà chưa đi à?" Bà cụ Triệu nhìn sắc mặt cô xanh xao, không hiểu sao lại nhớ đến cảnh đêm qua, tự dưng lạnh cả sống lưng. Nháy mắt, bà ta thấy đi làm vẫn hơn! Trong bếp ăn nhà máy toàn đàn ông, dương khí thịnh, chắc chắn trấn áp được những thứ không sạch sẽ. Nghĩ vậy, bà ta vội vàng khoác áo, vừa mặc vừa đáp dứt khoát: "Tao đi đây!" Trần Thanh Dư lười nhác kéo chăn lên, giọng vẫn còn ngái ngủ: "Ăn nhiều vào, đỡ tốn lương thực nhà mình." "Biết rồi, biết rồi!" Chuyện này thì không cần dặn. Nếu nói về khoản tranh thủ lợi lộc, bà cụ Triệu chưa bao giờ chịu thua ai. Có lợi mà không chiếm thì đúng là ngu! "Yên tâm đi, tao làm trong bếp ăn rồi, sau này tối nào cũng có cơm mang về..." Trần Thanh Dư liếc mắt một cái, giọng lạnh tanh: "Bà quên có người cứ rình rập nhà mình à? Ăn bao nhiêu cũng được, nhưng chưa đứng vững đã vác đồ về thì khác gì tự đâm đầu vào rắc rối. Người ta chỉ chờ có thế để vu vạ bà ăn cắp, lúc ấy mất nhiều hơn được." Bà cụ Triệu khựng lại, đập đùi đánh đét, tức tối nói: "Đúng rồi, tao quên mất cái lũ chuột trong xó xỉnh! Lúc nào cũng dòm ngó công việc nhà mình, tranh không được thì giở trò bỉ ổi. Đồ gian manh hèn hạ! Trời ơi, sao không có tia sét nào đánh chết chúng nó đi cho rồi?" Trần Thanh Dư khoát tay: "Đi nhanh đi, muộn giờ lại phiền phức." "Ờ ờ, tao đi đây!" Bà cụ Triệu tuy hay bướng bỉnh nhưng cũng hiểu rõ, lúc này có không ít kẻ rình rập chờ bà ta sơ sẩy để cướp mất suất làm việc. Dù công việc này không dễ tranh đoạt, nhưng không tranh được thì cũng chẳng thiếu người sẵn sàng giở trò để bà ta không yên thân. Càng nghĩ càng bực, bà ta vừa đi vừa lẩm bẩm chửi rủa, trong lòng thấy nhân tâm hiểm ác hơn cả rắn rết. Đúng là ác độc quá! Bà ta biết mình chẳng phải loại hiền lành gì nhưng ít ra vẫn có nguyên tắc, khác với cái đám người trong khu tập thể này, toàn những kẻ giả nhân giả nghĩa, bụng dạ thì xấu xa hết chỗ nói. Trời cao có mắt, sao không quét sạch lũ chúng nó đi cho đỡ chật đất? Bà ta khoác áo mưa, vừa bước đi vừa rủa xả. Đằng sau, Lý Trường Xuyên lặng lẽ theo sau: "..." Lý Trường Xuyên cạn lời, sáng sớm đã phải nghe mụ già này mắng chửi om sòm, đúng là quá xui xẻo! Đầu óc có vấn đề à! Nghĩ đến việc còn phải làm chung với bà ta, ông ta chỉ thấy trước mắt tối sầm, đen đủi hết chỗ nói. Quá đen đủi! Nhà máy rõ ràng có tận ba bếp ăn, thế quái nào ông ta lại bị phân đúng vào bếp của bà ta? Cái tên Mã Chính Nghĩa chết tiệt kia cũng chẳng phải loại tử tế gì, còn ba hoa nào là "người trong cùng khu tập thể thì nên giúp đỡ nhau", giúp đỡ cái rắm! Mã Chính Nghĩa, cái đồ đầu óc bã đậu, đi mà ăn phân đi! Lý Trường Xuyên vừa đi vừa lầm bầm nguyền rủa, hai người một trước một sau, mặt ai nấy đều đen như đít nồi. Sáng sớm thế này mà đã khó chịu, nghĩ mà bực, mất công sáng nay không có con chó hoang nào trên đường, nếu có, kiểu gì cũng phải đá cho một cú! Bà cụ Triệu vừa bước vào bếp ăn liền xắn tay áo, bắt tay vào rửa rau. Mấy việc vặt vãnh này tuy không to tát nhưng lại là phần việc quan trọng mà người làm tạp vụ như bà ta phải đảm đương. Hôm nay mới là ngày thứ hai đi làm, vậy mà danh tiếng của bà ta đã truyền khắp nhà máy cơ khí. Thời buổi này chẳng có nhiều chuyện để tám, chỉ cần có chút tin tức là đủ để đám người trong xưởng xôn xao bàn tán. Huống hồ, nhà bà ta lại ở khu tập thể dành cho gia đình công nhân, đương nhiên là nhân vật tâm điểm. Quả nhiên, vừa đặt tay vào chậu nước, đã có người ghé lại gần, giọng nửa tò mò nửa dò xét: "Nghe nói nhà bà có con dâu, sao bà lại đi làm thay nó?" Cả đám người trong bếp lập tức vểnh tai lên hóng chuyện, ngay cả Lý Trường Xuyên cũng ngừng tay, len lén dỏng tai nghe ngóng. Bà cụ Triệu không nhanh không chậm, thong thả đáp: "Tôi đi làm vài năm nữa là đủ tuổi hưởng lương hưu, lúc đấy có tiền trợ cấp, coi như có chỗ dựa lúc về già." "Ơ? Lại còn có kiểu này nữa sao?" "Thật đấy, đến tuổi về hưu có tiền hưu, lúc ấy con cháu trong nhà cũng phải cung phụng khác hẳn. Có tiền hay không có tiền, thái độ của đám tiểu bối cũng khác nhau hẳn." Có người không nhịn được chậc lưỡi lắc đầu, xen vào: "Nhưng mà như thế có phải hơi ích kỷ không? Bà được hưởng lợi, thế còn con cháu trong nhà thì sao? Làm ông bà chẳng phải cũng nên lo nghĩ cho con cháu một chút à?" Người kia còn chưa dứt lời, một giọng khác đã chen vào: "Theo tôi thấy thì công việc này nên để lại cho con cháu, đằng nào cũng là việc lâu dài, sau này ổn định vẫn hơn. Bà đi làm, con dâu bà có chịu yên không?" Vừa nghe câu này, bà cụ Triệu như bị chọc trúng nọc, tức khắc dựng ngược lông mày, quăng luôn nắm rau đang rửa xuống, chép miệng cười khẩy một tiếng rồi gắt ầm lên: "Nó dám à? Nhà tôi mà còn đến lượt nó lên mặt chắc?" Bà ta nói xong liền hừ mạnh một cái, vỗ đùi đánh đét, ánh mắt quét một vòng như thể sẵn sàng "xử đẹp" bất cứ kẻ nào dám hó hé thêm câu nào nữa. Ra ngoài rồi thì không thể để mất mặt, bằng không còn gì là uy phong của mẹ chồng! Bà ta nhất định không để bị người ta chê cười được! "Nhà này là do tôi làm chủ, hơn nữa công việc này vốn là của con trai tôi, giờ tôi nhận việc thì có gì không đúng? Con dâu tôi cũng đồng ý, nó chưa chắc có nhiều ưu điểm, nhưng đối với thằng Tuấn Văn thì thật lòng thật dạ!" Bà cụ Triệu nói xong, mặt đầy vẻ đắc ý, dường như muốn khoe khoang rằng nhà bà khác biệt với người ta. Có người bâng quơ hỏi: "Thế đến tuổi bà về hưu hay để con cái nhận việc?" Câu hỏi vừa dứt, không khí bỗng chốc có chút ngượng ngùng. Ở thời buổi này, có ai dám nghĩ đến chuyện về hưu đâu? Hầu như nhà nào cũng cố giữ công việc cho con cháu, nhất là những nhà có con cái đang tuổi trưởng thành. Nếu không có suất làm trong nhà máy, chúng nó sẽ bị điều về nông thôn ngay. Làm cha mẹ mà không lo cho con cái, chẳng phải quá ích kỷ hay sao? Nói thật, có ai như bà ta, làm thêm mấy năm rồi mới về hưu, đúng là hiếm có khó tìm. Bà cụ Triệu đảo mắt nhìn quanh, thấy mấy người kia đang có chút không vui, lập tức càng đắc ý hơn. So với họ, bà ta đúng là số hưởng hơn hẳn, nghĩ vậy liền ưỡn thẳng lưng, tự dưng thấy bản thân cũng cao quý hơn vài phần. Triệu Đại Nha này, đúng là mệnh tốt! Bà ta mỉm cười, thong thả nói: "Con dâu tôi không có ý kiến gì cả, nó còn nói, Tuấn Văn không còn nữa, tôi là mẹ nó thì phải có một chỗ dựa, không thể trắng tay. Con dâu tôi ấy à, hiếu thuận lắm!" Nói xong lại cười khẽ một tiếng, cố tình làm ra vẻ mặt ung dung, tiếp tục khoe khoang: "Con dâu tôi ngoan lắm, trong nhà ngoài ngõ đều lo liệu đâu vào đấy, ai đến nhà tôi cũng khen sạch sẽ, đến ruồi bọ bay vào còn phải dạng chân mà chết." Vừa nói vừa quét mắt nhìn một lượt, chậm rãi tiếp lời: "Ban đầu tôi còn định xin vào phân xưởng chỗ thằng Tuấn Văn, nhưng nghĩ đi nghĩ lại, việc ấy vất vả quá, thôi thì vào bếp ăn cho nhẹ nhàng. Dù sao tôi cũng chỉ làm vài năm là có thể về hưu, lúc ấy ngày ngày đi tản bộ, nghe nói ở hồ Đoàn Kết có người câu cá, tôi cũng sẽ ra đó ngồi chơi một chút..." Bà ta nói hăng say, nước miếng bắn tung tóe, vẻ mặt tràn đầy kiêu ngạo. Lúc này có một bà bác đứng bên cạnh nhịn không được, chen ngang: "Con dâu bà còn trẻ thế, chẳng lẽ không tính tái giá à?" Bà cụ Triệu lập tức liếc mắt, cằm hếch cao hơn, giọng điệu đầy khinh thường: "Con dâu tôi, tôi còn lạ gì? Nó tuyệt đối không tái giá đâu! Nó chung thủy với thằng Tuấn Văn, tình cảm của bọn nó tốt lắm. Bà chắc chưa từng thấy tình yêu đích thực bao giờ nên không hiểu thôi, chuyện này không phải cứ lớn tuổi là hiểu được, phải từng trải mới biết thế nào là thật lòng thật dạ." Bà bác kia bị chặn họng, ánh mắt có chút không cam tâm. Hai người nhìn nhau chằm chằm như muốn đấu khẩu đến cùng. Bà cụ Triệu nhếch môi cười nhạt, chậm rãi nói: "Không tin thì cứ hỏi Lý Trường Xuyên, ông ta ở cùng khu tập thể với tôi, biết rõ con dâu tôi là người thế nào. Nó đối với con trai tôi là một lòng một dạ, ai cũng biết!" Lý Trường Xuyên nghe đến tên mình thì suýt sặc, vội tìm đường rút lui. Ông ta biết rõ bà cụ này mồm mép ghê gớm cỡ nào, động một chút là có thể chửi cả ngày không mệt, ai dại gì mà chọc vào! Ông ta nhanh trí bịa đại một lý do: "Dưa muối sắp hết rồi, tôi đi lấy thêm!" Nói xong, lập tức ba chân bốn cẳng chuồn thẳng. Bà cụ Triệu nhìn theo, hừ một tiếng đầy khinh bỉ: "Thằng này đúng là chẳng ra gì! Hồi trước còn nói chắc như đinh đóng cột là ở rể nhà vợ, thế mà cha vợ vừa chết đã lập tức đổi họ cho con gái, đúng là thứ chẳng đáng tin, còn ghê tởm hơn cái lũ tam đại còn tông1!" Bà ta cười khẩy, cảm thấy cái bếp ăn này chẳng có ai lọt nổi vào mắt bà ta. Nhưng bà ta cũng chẳng thèm bận tâm, mới vào làm chưa lâu đã nhanh tay nhanh mắt tìm ra cách lấy cá khô mang về, còn biết cách cô lập những kẻ xung quanh, chỉ dựa vào bản thân mà sống tốt. Hừ! Tôi đây không giống lũ bọn họ. Bà ta đâu có làm việc vì mấy đồng bạc lẻ, bà ta làm để lấy tiền hưu! Nghĩ đến đó, bà ta lại ngân nga một giai điệu dân ca, tâm trạng cực kỳ khoan khoái, đắc ý không để đâu cho hết. Triệu Đại Nha này, đúng là có số hưởng, ai cũng không bì kịp! Việc bà ta nhận việc thực sự nằm ngoài dự đoán của không ít người, trong khu tập thể có khối kẻ tính kế mà thất bại. Nhưng bà ta không sợ gì cả. Trong khi đó, Trần Thanh Dư vẫn còn đang ngủ ngon lành ở nhà, giấc ngủ này quả thực thoải mái vô cùng. Cô có thói quen dậy là xem đồng hồ, nhưng vừa mở mắt ra mới sực nhớ — trong nhà cô không có lấy một cái đồng hồ nào. Thời hiện đại đã quen nhìn giờ giấc từng chút một, giờ đến cái kim phút kim giờ cũng không có, chỉ có thể áng chừng bằng cảm giác, đúng là không quen chút nào. Nghĩ một lúc, cô quyết định hôm nào phải tìm cách mua một cái, nếu không, cứ dựa vào cảm giác thế này thật sự không ổn. Ngoài trời vẫn còn mưa, nhưng chắc cũng không còn sớm nữa. Cô vươn vai một cái, sờ lên đầu mới nhớ từ tối qua đến giờ vẫn còn quấn khăn lông, tóc dài thế này đúng là phiền phức, không quen tí nào. Hồi trước cô để tóc ngắn, giờ tóc dài vướng víu, thôi thì búi hết lên cho gọn gàng, trông cũng đỡ rối mắt hơn nhiều. Tuy chỉ mới xuyên đến đây chưa lâu nhưng cô cũng đã dần thích ứng, tối qua còn có cảm giác chập chờn, sáng nay đã tỉnh táo hơn hẳn. Trần Thanh Dư dậy sớm, bắt đầu nấu cháo. Trong nhà vẫn còn gạo, cháo trắng ăn cũng không đến nỗi nào. Cô không dám mở cửa sớm quá, cũng chẳng muốn rước thêm phiền phức. Đang lúi húi thì nghe thấy giọng Tiểu Giai vang lên từ trong buồng: "Mẹ ơi!" Cô đáp lại: "Ơi, mẹ đang nấu cơm!" Tiểu Giai hồng hộc tự mình mặc quần áo, vừa luống cuống cài cúc vừa quay sang thấy em gái đang nhìn chằm chằm mình, giọng nói mềm mại: "Em cũng muốn dậy à?" Tiểu Viên gật đầu, lật chăn ngồi dậy. Cô bé đã biết tự mặc quần áo nhưng động tác vẫn còn chậm chạp. Bụng réo ục ục, hôm nay hai đứa ngủ dậy muộn quá, giờ đã gần trưa, đói đến mức ruột gan như quặn lại. Trần Thanh Dư cười nhìn hai đứa nhỏ, dịu dàng dỗ: "Chờ một lát thôi, sắp xong rồi." Cô cũng tự biết sức ăn của mình không nhỏ, nếu ăn bánh bao cỡ lớn bằng nắm tay đàn ông thì có khi cô phải ăn đến mười cái mới thấy no. Nếu là loại nhỏ hơn một chút thì phải ăn càng nhiều hơn. Trong khi đó, đàn ông trưởng thành ở đây, như Lâm Tuấn Văn trước kia, cũng chỉ ăn tầm một cái rưỡi là xong bữa. Còn như Vương Đại Chùy ở sân sau, làm công việc tay chân nặng nhọc nên mỗi bữa ăn bốn cái, đã là người ăn khỏe nhất trong khu tập thể. Mọi người nhắc đến hắn đều chậc lưỡi cảm thán: "Bảo sao mà mãi chẳng cưới được vợ, ăn khỏe thế này thì ai mà nuôi nổi." Trần Thanh Dư cúi đầu sờ cánh tay gầy guộc của mình, không biết nếu ăn uống đầy đủ trong một thời gian thì có béo lên được chút nào không, chứ so với kiếp trước, cân nặng bây giờ đúng là chẳng đáng nhắc đến. Nhưng nghĩ lại, cô cũng không quá bận tâm, chuyện gì đến thì sẽ đến, không cần vội. Bữa trưa cũng coi như là bữa sáng, cô nhanh tay nấu xong một nồi cháo trắng, thêm chút dưa muối. Tiểu Giai và Tiểu Viên trước giờ ít được ăn cháo gạo hẳn hoi, dù nhà có công nhân thì vẫn có tiêu chuẩn thực phẩm nhưng rốt cuộc chỉ có một mình Lâm Tuấn Văn đi làm, cuộc sống vẫn không dư dả gì nhiều. Hai đứa nhỏ nuốt nước bọt, mắt sáng rỡ nhìn mẹ. Trần Thanh Dư đặt bát cháo lên bàn, nhướng mày: "Còn đứng đó làm gì, không định ăn à? Hay là đợi mẹ đút tận miệng?" Tiểu Giai cầm thìa lên, vừa húp cháo vừa tròn mắt ngạc nhiên: "Cháo gạo!" Trần Thanh Dư gật đầu: "Ừ, ăn đi, nhưng nhớ đừng nói với ai. Nếu không, người khác đến tranh mất, lúc đó lại không có mà ăn đâu." Hai đứa nhỏ ngoan ngoãn gật đầu, như thể đã hiểu rõ đạo lý sinh tồn này. Đây cũng là câu mà ngày nào cô cũng dặn, không phải cô quá đa nghi mà là trẻ con còn nhỏ, không dặn thì chúng dễ lỡ miệng. Ở thời buổi này, một chút đồ ăn cũng có thể khiến người ta dòm ngó, nhất là trong khu tập thể. Đối với hai đứa nhỏ, đây là bữa ăn hiếm khi có được, nhưng với cô, cháo trắng và bánh bao này vẫn là bữa ăn kém xa mong muốn. Nhưng dù sao, kém vẫn hơn là không có mà ăn. Cô nhai một miếng bánh bao lớn, lẩm bẩm: "Cuộc sống này đúng là..." Vật tư bây giờ cái gì cũng thiếu, dưa muối cũng chẳng có gia vị gì thêm, chỉ may là củ cải muối vẫn còn giòn giòn, ăn cũng tạm chấp nhận được. Uống thêm một bát cháo, cuối cùng cô cũng thấy dễ chịu hơn một chút. Trần Thanh Dư không phải kiểu người hi sinh tất cả phần ngon cho con, nếu có đồ ăn tốt thì cô vẫn sẽ dành phần cho mình. Cô nghĩ, nếu ngay cả bản thân cũng không lo nổi thì lấy đâu sức mà lo cho bọn trẻ. ... Chú thích: [1] Tam đại còn tông là một điển tích trong văn hóa Trung Quốc, chỉ những kẻ vì lợi ích gia tộc mà tráo trở, bội bạc, không có lòng trung thành.